05 Σεπτ. 1967: Η δολοφονία του Γ. Χαλκίδη || Φάκελος: Ιστορία της Θεσ/κης

Σήμερα, οφείλουμε να θυμηθούμε την ένδοξη πλευρά της Ιστορίας του αντιδικτατορικού αγώνα που είναι συνυφασμένη με την Θεσσαλονίκη.

Πριν από 53 χρόνια, στις 2 Σεπτεμβρίου 1967, ήταν τα πρώτα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, μετά την κατάλυση της δημοκρατίας από την χούντα. Μια ομάδα αγωνιστών του ΠΑΜ (Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μέτωπο) προσπάθησε να ανατινάξει κολόνα της ΔΕΗ κοντά στο Καυταντζόγλειο στάδιο για να βυθίσουν στο σκοτάδι το κέντρο της Θεσσαλονίκης . Ο σκοπός επετεύχθη μερικώς, καθώς από την υπερβολική φροντίδα να αποφευχθούν πάση θυσία ανθρώπινα θύματα, πυροδοτήθηκαν οι μισοί δυναμίτες. Η κολόνα δεν έπεσε, ωστόσο τα φώτα της Διεθνούς Εκθεσης έσβησαν για λίγα λεπτά με αποτέλεσμα οι πέντε αγωνιστές του ΠΑΜ να χαλάσουν τη φιέστα που είχαν στήσει οι χουντικοί. Αυτά ήταν αρκετά ώστε η είδηση να κάνει τον γύρο του κόσμου. 

Τα μισά μέλη της ομάδας, οι Χαλκίδης, Παντής και Χατζηγιάννης, κατέφυγαν στην κρυψώνα της οργάνωσης που υπήρχε στον ανατολικό τομέα της πόλης, στην οδό Φιλελλήνων 65. Τρεις μέρες αργότερα, ξημερώματα 4ης προς 5η Σεπτεμβρίου 1967, ασφαλίτες ανακαλύπτουν τα μέλη της ομάδας και δολοφονούν εν ψυχρώ τον Γιάννη Χαλκίδη και τραυματίζουν τον Γρηγόρη Παντή.

Ο τρίτος της ομάδας, Νάντης Χατζηγιάννης, συλλαμβάνεται και βασανίζεται άγρια μαζί με τον αείμνηστο σύντροφό του, Γρηγόρη Παντή.

Ο Νάντης Χατζηγιάννης περιγράφει (από το βιβλίο «Οι Μεγάλες Πολιτικές Δολοφονίες στη Θεσσαλονίκη του 20ού αιώνα»): «Ηρθαν σαν στυγνοί δολοφόνοι και κάνανε κόσκινο το διαμέρισμα από τις σφαίρες, που έριχναν στα τυφλά. Ηρθαν να δολοφονήσουν τους πάντες, γιατί χαλάσαμε για 5 λεπτά τη φιέστα τους με την έκρηξη στην κολόνα…

Ο ασφαλίτης Αντώνης Λεπενιώτης με προτεταμένο το περίστροφό του πυροβολεί τον Γιάννη πισώπλατα. Την τελευταία σφαίρα την έριξε σχεδόν εξ επαφής. Μπορούσε ο στυγερός δολοφόνος να τον συλλάβει, χωρίς να ρίξει ούτε μια σφαίρα.

Ο βαριά τραυματισμένος Χαλκίδης άφησε την τελευταία του πνοή, με τα όργανα της δικτατορίας να τον κλοτσούν με απερίγραπτη μανία και να τον χλευάζουν, αφήνοντάς τον να ξεψυχήσει στο πεζοδρόμιο αβοήθητος».

Οι δολοφόνοι του Γ. Χαλκίδη παρασημοφορήθηκαν επί χούντας. Μάιο του 1980, το Κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης αθωώνει τους δολοφόνους του (πλην του αρχιβασανιστή μοίραρχου Τετραδάκου). Στις 11 Φεβρουαρίου 2008, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης ομόφωνα αποκατέστησε την ιστορική αλήθεια, απορρίπτοντας τη μήνυση του βασανιστή Αντώνη Λεπενιώτη κατά του Νάντη Χατζηγιάννη για «συκοφαντική δυσφήμηση». Ο Λεπενιώτης, τότε, αναγκάστηκε να ομολογήσει, 41 χρόνια μετά, ότι ο Γιάννης Χαλκίδης «δολοφονήθηκε από την ομάδα των ασφαλιτών στην οποία συμμετείχε».

Μετά τις επίμονες προσπάθειες χρόνων τόσο της Θεσσαλονίκης Ανοιχτής Πόλης όσο και αντιστασιακών οργανώσεων, τμήμα της οδού Κωνσταντινουπόλεως μετονομάστηκε και επίσημα σε οδό Γιάννη Χαλκίδη, προς τιμήν της μνήμης του αγωνιστή του αντιδικτατορικού αγώνα, που ήταν και το πρώτο θύμα της χούντας στη Θεσσαλονίκη.

Εκδηλώσεις μνήμης

Ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων 1967-1974 (ΣΦΕΑ) τιμά τη μνήμη του Γιάννη Χαλκίδη κάθε χρόνο με πληθώρα εκδηλώσεων.

Φέτος, λόγω των έκτακτων περιοριστικών μέτρων που έχουν επιβληθεί
στην Θεσσαλονίκη, η εκδήλωση της 5 ης Σεπτέμβρη, στη μνήμη του
Γιάννη Χαλκίδη, θα περιοριστεί στην κατάθεση στεφάνου από
αντιπροσωπεία του Δ.Σ και μελών του συνδέσμου που διαμένουν
στην Θεσσαλονίκη.
Η κατάθεση στεφάνου θα γίνει στον τόπο δολοφονίας του Γιάννη
Χαλκίδη (οδός Γιάννη Χαλκίδη, πρώην Κωνσταντινουπόλεως αριθ.
164), το Σάββατο 5 Σεπτέμβρη 2020 στις 7:00 μ.μ.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Σύνδεσμος Φυλακιθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών – Σ.Φ.Ε.Α.: “Ας είναι παράδειγμα προς μίμηση για τις νεότερες γενιές ο Γιάννης Χαλκίδης και οι αγωνιστές/τριες που πάλεψαν τη φασιστική χούντα των συνταγματαρχών. Θα είμαστε πάντα στο πλευρό κάθε πολίτη που αγωνίζεται για τα ιδανικά της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, για τα οποία θυσιάστηκε ο αξέχαστος συναγωνιστής μας.”

 

Το τραγούδι από «Τα Ρεμπέτικα της Εξορίας» γράφτηκε και μελοποιήθηκε στη Λέρο όταν έφτασε η είδηση για τη δολοφονία του Γιάννη Χαλκίδη:

 

Σχετικές δημοσιεύσεις

Αφήστε ένα σχόλιο